انواع لینوکس (توزیعهای لینوکس) | معرفی ۳۱ توزیع محبوب
انواع لینوکس (توزیعهای لینوکس) | معرفی ۳۱ توزیع محبوب
انواع لینوکس: معرفی ۳۱ توزیع محبوب و کاربرد هرکدوم
سیستمعاملهای GNU/Linux، متنباز و شبیه یونیکس هستن و بر پایه هسته لینوکس ساخته شدن. توی این مقاله، با بعضی از محبوبترین و پرکاربردترین توزیعهای لینوکس (که بهشون «دیستروی لینوکس» هم گفته میشه) آشنا میشید؛ هرکدوم با ویژگیها، جامعه کاربری و کاربرد خاص خودشون. از بین این تعداد زیاد توزیع، چندتاشون واقعاً از نظر تعداد کاربر و امکانات، بین بقیه متمایز شدن.
مطالب مشابه: لینوکس
اوبونتو (Ubuntu)
اوبونتو یک توزیع لینوکس بر پایه دبیانه که توسط شرکت Canonical و یک جامعه از توسعهدهندهها ساخته میشه. سه نسخه رسمی داره: Desktop، Server و Core، که میتونن روی کامپیوتر فیزیکی یا ماشین مجازی اجرا بشن. طبق آمار W3Techs، بیش از یکسوم وبسایتهایی که از لینوکس استفاده میکنن، از اوبونتو استفاده میکنن. رشد این توزیع از سال ۲۰۱۰ به بعد چشمگیر بوده و بین پروژههای کلود کامپیوتینگ هم محبوبیت زیادی داره.
لایسنس: GPL و چند لایسنس دیگه
دبیان (Debian)
دبیان یک سیستمعامل متنبازه که برای اولین بار در سال ۱۹۹۳ توسط ایان مِردوک با نام «Debian Linux Release» معرفی شد. پروژه دبیان یک جامعه از توسعهدهندهها و کاربرهاست که سیستمعامل GNU مبتنی بر نرمافزار متنباز رو نگهداری میکنن. سیستمهای دبیان فعلاً از هسته لینوکس یا FreeBSD استفاده میکنن، اما تیم پروژه روی سازگاری با هستههای دیگه (مخصوصاً GNU Hurd) هم کار میکنه.
لایسنس: BSD، GPL و چند لایسنس متنباز دیگه
سنتاواس لینوکس (CentOS Linux)
CentOS Linux یک توزیع بر پایه کد منبع Red Hat Enterprise Linux (RHEL) بود که در سال ۲۰۰۴ عرضه شد و جامعه بزرگی پشتش بود. این توزیع برای کسانی که دنبال کدی باکیفیت و پایدار بودن، انتخاب امنی محسوب میشد. در سال ۲۰۱۹، شرکت Red Hat اعلام کرد CentOS Linux با CentOS Stream (یک پلتفرم توسعه بالادستی برای RHEL) جایگزین میشه. همین تغییر استراتژی باعث پیدایش جایگزینهای متنباز جدیدی مثل Rocky Linux شد که توسط گرگوری کورتزر، بنیانگذار پروژه CentOS، ساخته شد.
لایسنس: GNU GPL
سنتاواس استریم (CentOS Stream)
CentOS Stream یک پلتفرم توسعه بالادستی برای Red Hat Enterprise Linux (RHEL) هست؛ یک حلقه میانی بین فدورا و RHEL. هدف این پلتفرم استفاده از نوآوریهای متنباز برای شکل دادن به نسخههای پایدار آینده RHEL هست.
لایسنس: GNU GPL
رد هت اینترپرایز لینوکس (RHEL)
Red Hat Enterprise Linux یک توزیع تجاری لینوکسه که توسط شرکت Red Hat توسعه پیدا کرده. یک نسخه سرور و یک نسخه دسکتاپ داره. چون از نرمافزار متنباز با لایسنس عمومی همگانی استفاده میکنه، Red Hat کد منبعش رو از طریق پروژه CentOS در دسترس عموم قرار داده و از سال ۲۰۱۴ اسپانسر این پروژه هم بوده.
لایسنس: GPL
جنتو (Gentoo)
Gentoo یک توزیع لینوکس با مدل انتشار مداوم (Rolling Release) هست که در ابتدا توسط دنیل رابینز ساخته شد. اسمش رو از پنگوئن «جنتو» گرفته که بهخاطر سرعت شنای بالاش شناخته میشه، به نشونه پتانسیل این توزیع. این توزیع انتخاب جذابیه برای کاربرهایی که دنبال کنترل کامل روی نرمافزارهاشون هستن؛ کاربرهای Gentoo کنترل زیادی روی سرویسهای نصبشده و در حال اجرا روی سیستمشون دارن و میتونن سیستمشون رو به شکل گستردهای سفارشی و بهینه کنن.
لایسنس: نرمافزار آزاد
فدورا (Fedora)
Fedora یک توزیع لینوکسه که توسط پروژه فدورا توسعه پیدا میکنه؛ عمدتاً با اسپانسری Red Hat و پشتیبانی چند شرکت دیگه. این توزیع توسط جامعه توسعه و نگهداری میشه و یک منبع بالادستی برای توزیع تجاری RHEL محسوب میشه. معمولاً نسخههای نرمافزاری جدیدتر (که «ناپایدار» درنظر گرفته میشن) رو زودتر ارائه میده که بعداً به RHEL هم اضافه میشن. چند نسخه مختلف از فدورا وجود داره: Workstation، Server، CoreOS، Silverblue و IoT. فدورا لینوکس در سال ۲۰۰۳ عرضه شد.
لایسنس: GPL و چند لایسنس دیگه
اوپنسوزه (OpenSUSE)
OpenSUSE یک توزیع لینوکسه که توسط SUSE Software Solutions Germany GmbH و چند شرکت دیگه اسپانسر میشه. این توزیع قبلاً با نام SUSE Linux شناخته میشد. OpenSUSE یک نسخه با انتشار مداوم به اسم Tumbleweed و یک نسخه معمولی به اسم Leap داره.
لایسنس: GNU GPL و چند لایسنس دیگه
سایینتیفیک لینوکس (Scientific Linux)
Scientific Linux یک توزیع دیگه مبتنی بر نرمافزار رایگان و متنباز RHEL هست که توسط Fermilab، CERN، DESY و ETH زوریخ تولید میشه. در آوریل ۲۰۱۹، توقف توسعه این توزیع اعلام شد، اما آخرین نسخهاش، Scientific Linux 7، تا مدتها بعد هم آپدیتهای نگهداری دریافت کرد.
لایسنس: GNU GPL و چند لایسنس دیگه
کلادلینوکس (CloudLinux)
CloudLinux یک توزیع لینوکسه که توسط شرکت CloudLinux, Inc. توسعه پیدا کرده. بر پایه CentOS ساخته شده و از هسته OpenVZ و مدیر بسته RPM استفاده میکنه. این توزیع مخصوص ارائهدهندگان هاست اشتراکی و مراکز داده طراحی شده و در بهبود پایداری، تراکم و امنیت سرور شناخته شده. اولین نسخه CloudLinux OS در سال ۲۰۱۰ عرضه شد.
المنتری اواس (Elementary OS)
Elementary OS یک توزیع لینوکس بر پایه اوبونتوئه که توسط شرکت Elementary, Inc. توسعه و نگهداری میشه. هدفش ارائه یک جایگزین سریع، آزاد و با حفظ حریم خصوصی، در برابر ویندوز و مکاواسه. این توزیع از مدل «هرچقدر میخوای پرداخت کن» (PWYW) استفاده میکنه.
لایسنس: GNU GPL و چند لایسنس دیگه
لینوکس مینت (Linux Mint)
Linux Mint یک توزیع لینوکس با محوریت جامعه کاربریه که بر پایه اوبونتو ساخته شده. این توزیع از سال ۲۰۰۶ شروع به کار کرد و در ابتدا توسط کلمان لوفور ساخته شد. کد منبع Linux Mint روی گیتهاب در دسترسه و بیشتر توسعهاش با پایتون انجام میشه.
لایسنس: GPL
آرچ لینوکس (Arch Linux)
Arch Linux یک توزیع لینوکسه که بر پنج اصل بنا شده: سادگی، مدرن بودن، عملگرایی، محوریت کاربر و انعطافپذیری. این توزیع با مدل انتشار مداوم (Rolling Release) عرضه میشه.
لایسنس: GNU GPL و چند لایسنس دیگه
مانجارو (Manjaro)
Manjaro یک توزیع رایگان لینوکسه که بر پایه آرچ ساخته شده. تمرکز ویژهای روی دسترسیپذیری و کاربرپسند بودن داره و از مدل انتشار مداوم استفاده میکنه. سادگی، پایداری و عملکرد این توزیع، اون رو به گزینهای مناسب برای جایگزینی با مکاواس و ویندوز تبدیل کرده. چند محیط دسکتاپ مختلف هم ارائه میده.
لایسنس: GPL و چند لایسنس آزاد دیگه
اوراکل لینوکس (Oracle Linux)
Oracle Linux (که مخفف اونو OL مینویسن) یک توزیع لینوکسه که توسط شرکت اوراکل بستهبندی و توزیع میشه؛ از اواخر سال ۲۰۰۶ تحت لایسنس GNU GPL منتشر میشه. این توزیع قبلاً با نام Oracle Enterprise Linux (OEL) شناخته میشد و بر پایه کد منبع RHEL ساخته شده. Oracle Linux با دو هسته مختلف موجوده: هسته سازگار با Red Hat (RHCK) و هسته Unbreakable Enterprise (UEK).
لایسنس: GNU GPL و چند لایسنس دیگه
اسلکور (Slackware)
Slackware یکی از قدیمیترین توزیعهای لینوکسه که توسط پاتریک فولکردینگ در سال ۱۹۹۳ ساخته شد. خیلی از توزیعهای لینوکس (از جمله نسخههای اولیه SUSE Linux) بر پایه Slackware ساخته شدن. این توزیع در ابتدا بر پایه Softlanding Linux System (SLS)، یکی از اولین و محبوبترین توزیعهای لینوکس، ساخته شده بود.
لایسنس: GNU GPL
مگیا (Mageia)
Mageia یک سیستمعامل متنباز و شبیه یونیکسه که در سال ۲۰۱۰ بهعنوان یک فورک از Mandriva Linux شروع به کار کرد. این توزیع توسط کارمندان سابق Mandriva S.A. و چند عضو از جامعه Mandriva ساخته شد. Mageia بهخاطر امنیت، پایداری و پایداری بلندمدت شناخته میشه و مخزن نرمافزاری بسیار بزرگی هم ارائه میده. اولین نسخه این توزیع، Mageia 1، در ژوئن ۲۰۱۱ عرضه شد.
لایسنس: GPL و چند لایسنس دیگه
کلیر لینوکس (Clear Linux)
Clear Linux یک توزیع متنباز لینوکسه که توسط شرکت اینتل ساخته شده و با مدل انتشار مداوم بهروزرسانی میشه. این سیستمعامل برای عملکرد و امنیت، از کلود تا Edge و همچنین محصولات اینتل، بهینهسازی شده. مخاطب اصلی Clear Linux، متخصصهای حوزه IT، DevOps، کلود و هوش مصنوعی هستن؛ این توزیع بهعنوان یک سیستمعامل همهمنظوره طراحی نشده.
لایسنس: GPL و چند لایسنس دیگه
راکی لینوکس (Rocky Linux)
Rocky Linux یک توزیع متنباز لینوکسه که بر پایه کد منبع توزیع تجاری RHEL ساخته شده. این توزیع توسط گرگوری کورتزر (بنیانگذار CentOS) به همراه راکی مکگاف رهبری میشه. هدف Rocky Linux پر کردن خلأیی بود که CentOS بعد از توقف رسمی نسخه ۸ در دسامبر ۲۰۲۱ باقی گذاشت؛ طبق ویکی خود این پروژه، هدف Rocky Linux ارائه یک «جایگزین محکم، پایدار و شفاف برای محیطهای عملیاتی، ساختهشده توسط جامعه و برای جامعه» است.
لایسنس: BSD و چند لایسنس دیگه
آلمالینوکس (AlmaLinux)
AlmaLinux یک توزیع رایگان و متنباز لینوکسه که با RHEL سازگاره. تمرکز اصلیش روی پایداری بلندمدته و توسط جامعه کاربری اداره میشه، با انتشار منظم نسخههای جدید. این توزیع توسط شرکت CloudLinux Inc. اسپانسر میشه و چند اسپانسر دیگه هم داره. AlmaLinux همچنین گزینه خوبی برای کسانیه که تا قبل از توقف CentOS در پایان ۲۰۲۱ ازش استفاده میکردن.
لایسنس: GPLv2 و چند لایسنس دیگه
آساهی لینوکس (Asahi Linux)
Asahi Linux یک توزیع لینوکسه که هدفش پورت کردن لینوکس روی کامپیوترهای مک با تراشه اپل سیلیکونه؛ به این ترتیب که بشه ازش بهعنوان سیستمعامل روزمره استفاده کرد. این توزیع توسط یک جامعه از توسعهدهندههای متنباز توسعه پیدا میکنه. اولین نسخه آلفای این توزیع در مارس ۲۰۲۲ منتشر شد.
لایسنس: General Public License نسخه ۲ یا MIT
لوبونتو (Lubuntu)
Lubuntu یک توزیع لینوکس بر پایه اوبونتوئه که توسط Lubuntu توسعه پیدا میکنه. این توزیع بهخاطر سبک و سریع بودن و سازگاری خوب با فرمتها و اپلیکیشنهای مختلف شناخته میشه. علاوه بر این، یک فروشگاه نرمافزار هم داره که تعداد زیادی برنامه رایگان رو با خیال راحت در اختیار کاربر میذاره.
لایسنس: GNU GPL و چند لایسنس دیگه
سوزه لینوکس (SUSE Linux)
SUSE Linux که با نام SUSE Linux Enterprise Server هم شناخته میشه، یک توزیع لینوکسه که با هر محیطی سازگاره و برای امنیت، قابلیت اطمینان و عملکرد بهینهسازی شده. این توزیع در ابتدا بر پایه Slackware بود و اولین نسخهاش در سال ۱۹۹۴ منتشر شد. SUSE Linux و Slackware، هردو جزو قدیمیترین توزیعهای لینوکس محسوب میشن.
نوپیکس (Knoppix)
Knoppix یک توزیع رایگان و متنباز لینوکس بر پایه دبیانه که توسط کلاوس نوپر توسعه پیدا کرده. این توزیع در ابتدا برای استفاده بهعنوان یک Live CD طراحی شد، اما مثل هر سیستمعامل دیگهای هم قابلنصب روی هارددیسکه.
لایسنس: چند لایسنس نرمافزار آزاد
ویزد لینوکس (VzLinux)
VzLinux یک توزیع رایگان و متنباز لینوکسه؛ یک کپی یکبهیک از Red Hat Enterprise Linux که تبدیل آسون از CentOS رو هم ممکن میکنه. این توزیع میتونه بهعنوان سیستمعامل مهمان روی هایپروایزرهای مختلف هم استفاده بشه.
پپرمینت اواس (Peppermint OS)
Peppermint OS یک توزیع سبک لینوکس بر پایه دبیان استیبِله. این توزیع در سال ۲۰۲۲ از اوبونتو به دبیان تغییر جهت داد. Peppermint یک توزیع مناسب برای تازهکارهاست؛ شهودی و آسون برای استفاده.
لایسنس: چند لایسنس نرمافزار آزاد
زورین اواس (Zorin OS)
Zorin OS یک توزیع لینوکس بر پایه اوبونتوئه که بهعنوان جایگزینی قدرتمند و امن برای ویندوز و مکاواس طراحی شده. Zorin OS استفاده راحتی داره و اپلیکیشن Appearance اون به کاربر اجازه میده ظاهر و چیدمان دسکتاپ رو به همون محیطی که باهاش آشناست (ویندوز، مکاواس یا لینوکس) تغییر بده.
لایسنس: نرمافزار آزاد
سوزه لیبرتی لینوکس (SUSE Liberty Linux)
SUSE Liberty Linux یک توزیع سازمانی لینوکسه که برای جایگزینی CentOS Linux (بعد از تغییرش به مدل انتشار مداوم) ساخته شده. تمرکز این توزیع روی ارائه یک سیستمعامل امن برای محیطهای ترکیبی لینوکسه. این توزیع جدید توسط SUSE با استفاده از ابزار Open Build Service خودش توسعه پیدا میکنه و بر پایه هسته SUSE Linux Enterprise Server (SLES) ساخته شده.
نیوی لینوکس (Navy Linux)
Navy Linux یک نصب مینیمال از سیستمعامل لینوکسه که بر پایه Red Hat Enterprise Linux ساخته شده. این توزیع متنباز در ژانویه ۲۰۲۱ توسط UnixLab بهعنوان جایگزینی برای CentOS Linux تاسیس شد و تمرکزش روی کاهش نیازمندیهای سختافزاریه تا یک توزیع پایدار و امن بسازه.
لایسنس: GNU GPL
تایزن (Tizen)
Tizen یک سیستمعامل موبایل متنباز بر پایه لینوکسه که در سال ۲۰۱۲ عرضه شد؛ توسط سامسونگ توسعه پیدا کرده و توسط بنیاد لینوکس هم پشتیبانی میشه. سیستمعامل Tizen عمدتاً روی دستگاههای هوشمند سامسونگ (تلویزیون، ساعت هوشمند و غیره) استفاده میشه و هدفش ارائه اتصال و تجربه کاربری یکپارچه بین دستگاههای متصله.
لایسنس: GPLv2، LGPL، Apache License 2.0، BSD، Flora License و Freeware
جمعبندی: لیست کامل توزیعهای محبوب لینوکس
| توزیع لینوکس | لایسنس |
|---|---|
| اوبونتو | GPL و چند لایسنس دیگه |
| دبیان | BSD، GPL و چند لایسنس آزاد دیگه |
| CentOS Linux | GNU GPL |
| CentOS Stream | GNU GPL |
| RHEL | GPL |
| جنتو | نرمافزار آزاد |
| فدورا | GPL و چند لایسنس دیگه |
| اوپنسوزه | GNU GPL و چند لایسنس دیگه |
| Scientific Linux | GNU GPL و چند لایسنس دیگه |
| CloudLinux | — |
| المنتری اواس | GNU GPL و چند لایسنس دیگه |
| لینوکس مینت | GPL |
| آرچ لینوکس | GNU GPL و چند لایسنس دیگه |
| مانجارو | GPL و چند لایسنس آزاد دیگه |
| اوراکل لینوکس | GNU GPL و چند لایسنس دیگه |
| اسلکور | GNU GPL |
| مگیا | GPL و چند لایسنس دیگه |
| کلیر لینوکس | GPL و چند لایسنس دیگه |
| راکی لینوکس | BSD و چند لایسنس دیگه |
| آلمالینوکس | GPLv2 و چند لایسنس دیگه |
| آساهی لینوکس | GPLv2 یا MIT |
| لوبونتو | GNU GPL و چند لایسنس دیگه |
| سوزه لینوکس | — |
| نوپیکس | چند لایسنس نرمافزار آزاد |
| ویزد لینوکس | — |
| پپرمینت اواس | چند لایسنس نرمافزار آزاد |
| زورین اواس | نرمافزار آزاد |
| بلکآرچ لینوکس | چند لایسنس مختلف |
| سوزه لیبرتی لینوکس | — |
| نیوی لینوکس | GNU GPL |
| تایزن | GPLv2، LGPL، Apache 2.0، BSD، Flora، Freeware |
⚠️ نکته: نسخه فعلی هرکدوم از این توزیعها مدام تغییر میکنه، پس برای پروژههای واقعی، همیشه آخرین شماره نسخه رو مستقیماً از سایت رسمی همون توزیع بررسی کنید.
این مطلب با نگاهی به گزارش سایت Stackscale نوشته شده است.
