---

مقایسه AMD و اینتل 2026 | کدوم پردازنده بهتره؟

AMD یا اینتل؟ کدوم پردازنده در ۲۰۲۶ برنده‌ست

اگه دنبال بهترین پردازنده برای گیمینگ یا یکی از پردازنده‌های اقتصادی خوب هستید، فقط دو انتخاب واقعی دارید: AMD یا اینتل. همین رقابت دوگانه باعث شده یک هواداری بین طرفدارهای هر دو برند شکل بگیره، و همین موضوع گرفتن یک توصیه بی‌طرفانه برای انتخاب پردازنده بعدیتون رو سخت می‌کنه. اما در خیلی از موارد، جواب کاملاً روشنه: تراشه‌های X3D سری AMD در عملکرد گیمینگ حرف اول رو می‌زنن، از Ryzen 5 7600X3D تا Ryzen 9 9950X3D2. برای عملکرد در نرم‌افزارهای کاری، AMD همچنان در رده پرچمدارها جلوتره، اما تراشه‌های تازه Arrow Lake Refresh اینتل، زیر قیمت ۳۰۰ دلار تقریباً به همون سطح عملکرد می‌رسن.

این مقاله به مقایسه پردازنده‌های رومیزی AMD و اینتل می‌پردازه (نه لپ‌تاپ یا سرور) و پردازنده‌ها رو بر اساس نه معیار می‌سنجه: قیمت، مشخصات و امکانات، عملکرد گیمینگ، عملکرد بهره‌وری، پشتیبانی درایور، مصرف انرژی، اورکلاک، پشتیبانی چیپست و سوکت، و امنیت. با این حال، هر برند نقاط قوت و ضعف خودشو داره، پس انتخاب برند مناسب برای شما بیشتر به ترکیبی از امکانات، قیمت و عملکردی بستگی داره که براتون مهمه.

آخرین نسل پردازنده‌های رومیزی اینتل، سری Arrow Lake Core Ultra 200S، بر اساس همون معماری هیبریدی قبلی ساخته شده، اما با یک فلسفه طراحی جدید که کمی عملکرد گیمینگ رو محدود می‌کنه. با این حال، این تراشه‌ها در بارهای کاری تک‌هسته‌ای و چندهسته‌ای عملکرد قوی و بهره‌وری انرژی بهتری ارائه می‌دن. مدل‌های تازه‌تر مثل Core Ultra 7 270K Plus هم جبهه گیمینگ رو تقویت کردن و در بهره‌وری هم جهش بزرگی داشتن. پاسخ AMD، سری Ryzen 9000 با معماری Zen 5 هست. این تراشه‌ها در ابتدا از نظر گیمینگ کمی ضعیف ظاهر شدن، اما آپدیت‌های بعدی فرم‌ور و سیستم‌عامل عملکردشون رو به‌طور محسوسی بهتر کرده، و حالا این تراشه‌ها برای اکثر کاربرها بهترین گزینه از نظر ارزش خرید محسوب می‌شن.

مدل‌های قدرتمند و گیمینگ‌محور سری X3D ری‌زن ۹۰۰۰ با استفاده از فناوری پیشرفته چیدمان سه‌بعدی تراشه، رهبری عملکرد گیمینگ رو در دست دارن؛ همون‌طور که در بررسی Ryzen 9 9850X3D هم دیدیم، این پردازنده بدون هیچ رقیبی سریع‌ترین پردازنده گیمینگ روی زمینه. AMD همین فناوری X3D رو روی معماری‌های قدیمی‌تر هم پیاده کرده تا تراشه‌های گیمینگ فوق‌العاده مقرون‌به‌صرفه‌ای مثل Ryzen 5 5600X3D بسازه. برتری عملکرد گیمینگ این تراشه‌ها آنقدر چشمگیره که رقابت با اینتل تقریباً بی‌معنی می‌شه.

AMD یا اینتل: کدوم بهتره؟

معیار	برنده
قیمت و ارزش خرید	اینتل
عملکرد گیمینگ	AMD
عملکرد بهره‌وری و تولید محتوا	اینتل
مشخصات و امکانات	AMD
مصرف انرژی و حرارت	AMD
اورکلاک	اینتل
درایور، نرم‌افزار و فرم‌ور	مساوی
پشتیبانی چیپست و سوکت	AMD
امنیت	مساوی
نتیجه کلی	مساوی (۳ بر ۳، دو مورد مساوی)

در مقایسه AMD و اینتل در ۹ دسته‌بندی برای سال ۲۰۲۶، این دو برند تقریباً هم‌پا هستن؛ هرکدوم در سه دسته پیروزه و در دو دسته هم مساوی شدن. با اینکه AMD سال‌ها به‌عنوان گزینه اقتصادی‌تر شناخته می‌شد، معماری اصلی Zen به‌تدریج این برند رو به راس بازار رسونده. طبق گزارش نظرسنجی سخت‌افزار Steam، الان سهم بازار AMD فقط کمی از اینتل عقب‌تره، و طبق پایگاه داده Passmark، AMD برای اولین‌بار سال گذشته در سهم بازار رومیزی از اینتل جلو زد.

اگه سال‌های اول Zen رو با اینتل قدرتمند اون دوره مقایسه کنید، خیلی زود می‌بینید این داستان به‌سرعت عوض شد، مخصوصاً بعد از عرضه Zen 3. اینتل بالاخره تونست بعد از سال‌ها مشکل تولید، به فرآیند ۱۰ نانومتری برسه و معماری هیبریدی رو هم به یک پردازنده رومیزی x86 وارد کنه. Alder Lake، Raptor Lake و Raptor Lake Refresh همگی در برابر Zen 3، Zen 4 و حتی Zen 5 رقابتی موندن، اما تسلط بازار اینتل (و قیمتی که به‌خاطرش می‌گرفت) در رومیزی از بین رفته.

رقابت شدید همیشه به نفع مصرف‌کننده‌ست، اما اینتل مسیرش رو ادامه نداد و به‌جاش با معماری کاملاً متفاوت Arrow Lake، فناوری Hyper-Threading رو کنار گذاشت. در طرف مقابل، AMD روی فناوری موفق 3D V-Cache دوباره سرمایه‌گذاری کرد و نسل دوم اون رو معرفی کرد که کش اضافه رو زیر تراشه پردازشی قرار می‌ده، نه روش؛ این کار فضای حرارتی بیشتری ایجاد می‌کنه و در نتیجه سرعت کلاک بالاتری هم می‌ده.

با اینکه Arrow Lake بهبودهای مهمی در بهره‌وری انرژی و همچنین فضای اورکلاک خوبی برای هسته‌های پردازنده و زیرسیستم حافظه به ارمغان آورده، AMD با خط تولید X3D خودش، گاهی تا ۳۰ درصد در عملکرد گیمینگ از اینتل جلوتره. همزمان، AMD می‌تونه در عملکرد بهره‌وری هم با اینتل برابری کنه یا حتی جلو بزنه، با اینکه از نظر فنی معماری Arrow Lake واقعاً چشمگیره.

در مجموع، توصیه به اکثر کاربرها همچنان به سمت AMD ه. این برند به‌وضوح در عملکرد گیمینگ با تراشه‌های X3D پیشتازه، و با اینکه مشخصاتش زیاد تغییر نکرده، همیشه در سناریوهای عملکرد مقایسه‌ای برتری معماری خودش رو نشون داده. اینتل هم با مدل‌های 270K Plus و Core Ultra 5 250K Plus کمی از فاصله رو جبران کرده؛ هردو پردازنده‌های عالی و مقرون‌به‌صرفه‌ای هستن. اما فعلاً، AMD همچنان توصیه اصلیه.

قیمت و ارزش خرید AMD و اینتل

AMD مدت‌هاست به‌عنوان پادشاه ارزش خرید شناخته می‌شه، و با اینکه با تراشه‌هایی مثل Ryzen 7 9800X3D می‌تونید ارزش زیادی به ازای پولتون بگیرید، اینتل هم با افزایش سهم بازار AMD، به سمت جایگاه ارزون‌تر حرکت کرده. اگه پردازنده‌های هم‌رده رو با هم مقایسه کنید، این دو برند در بیشتر موارد خارج از تخفیف‌ها، با فاصله قیمتی ۲۰ تا ۳۰ دلاری تقریباً برابرن.

برای نسل فعلی، تراشه‌های Arrow Lake اینتل در سطح Core Ultra 9 و Core Ultra 7 کمی ارزون‌تر هستن، هرچند فقط ۲۰ دلار. با احتساب تخفیف‌ها، Arrow Lake حتی ارزون‌تر هم تموم می‌شه؛ مثلاً در زمان نگارش این مقاله، Core Ultra 9 285K با قیمت ۵۰۰ دلار در دسترس بود، در حالی‌که Ryzen 9 9950X حدود ۵۷۰ دلار قیمت داشت.

پردازنده	AMD	اینتل
Ryzen 9 9950X / Core Ultra 9 285K	~۶۰۰ دلار	~۵۸۰ دلار
Ryzen 9 9900X	~۴۵۰ دلار	ندارد
Ryzen 7 9700X / Core Ultra 7 265K (270K Plus)	~۳۳۰ دلار	~۳۱۰ دلار (~۳۵۰ دلار)
Ryzen 5 9600X / Core Ultra 5 245K (250K Plus)	~۲۱۰ دلار	~۲۳۰ دلار (~۲۲۰ دلار)

قیمت‌های بالا بر اساس میانگین قیمت فروش ۶۰ روز اخیر محاسبه شدن، نه قیمت رسمی معرفی که این روزها معمولاً واقع‌بینانه نیست. برای نسل قبلی هم، وضعیت برعکس می‌شه: فقط Core i9-14900K کمی ارزون‌تر از Ryzen 9 7950X تموم می‌شه.

پردازنده	AMD	اینتل
Ryzen 9 7950X / Core i9-14900K	~۵۱۰ دلار (موجودی کم)	~۴۷۰ دلار
Ryzen 9 7900X	~۳۲۰ دلار	ندارد
Ryzen 7 7700X / Core i7-14700K	~۲۸۰ دلار	~۳۲۰ دلار
Ryzen 5 7600X / Core i5-14600K	~۱۸۰ دلار	~۲۱۰ دلار (موجودی کم)

برنده این بخش: اینتل. اینتل و AMD این روزها در قیمت‌گذاری نسبت به سال‌های قبل رقابتی‌تر شدن. اینتل با محصولات رده‌پایین‌تر کمی جلوتره، اما ارزش خرید همیشه به شرایط بستگی داره. شاید Ryzen 7 9800X3D از نظر خالص ارزش خرید، ضعیف‌تر از Core i5-14600K به نظر برسه، اما اگه ۴۸۰ دلار برای خرج کردن روی یک پردازنده و بهترین عملکرد گیمینگ ممکن دارید، تراشه X3D برای شما مناسب‌تره. با این حال، اینتل با مدل‌های 270K Plus و 250K Plus معادله رو تکون داد؛ الان اینتل عملکرد گیمینگ رقابتی رو بین ۲۰۰ تا ۳۰۰ دلار ارائه می‌ده، در حالی‌که عملکرد نرم‌افزاری در سطح پرچمدار هم می‌ده.

عملکرد گیمینگ

در نبرد عملکرد گیمینگ، پردازنده‌های X3D سری AMD در همه بازه‌های قیمتی مهم پیشتازن. مدل‌های استاندارد سری Granite Ridge ری‌زن ۹۰۰۰ از پردازنده‌های Core Ultra 200S اینتل نسل فعلی جلوترن، و تراشه‌های گیمینگ‌محور X3D سری Ryzen 9000 که گرون‌تر از مدل‌های استاندارد هستن، اختلاف فاصله رو تا بیشتر از ۳۰ درصد می‌رسونن.

پرچمدار فعلی اینتل، Core Ultra 9 285K هست، اما طراحی تایل‌محور (چیپلت) منحصربه‌فردش تاثیر منفی روی عملکرد گیمینگ داره، پس در گیمینگ حتی از نسل قبلی خودش هم کندتره. همین باعث می‌شه Core i9-14900K همچنان سریع‌ترین تراشه گیمینگ اینتل باشه، که معمولاً هم با تخفیف قابل‌توجهی به‌فروش می‌رسه. البته مدل تازه Core Ultra 7 270K Plus هم به همون سطح i9-14900K نزدیک شده، اون هم با قیمتی حدود ۳۵۰ دلار.

مدل‌های استاندارد سری Ryzen 9000، مثل پرچمدار Ryzen 9 9950X، در گیمینگ از سری Core Ultra 200S اینتل سریع‌ترن، هرچند نسل قبلی 14900K اینتل هنوز جلوتره. اما مدل‌های X3D مثل Ryzen 7 9800X3D و Ryzen 9 9950X3D، سریع‌ترین تراشه‌های گیمینگ روی زمینن و از پردازنده‌های نسل فعلی اینتل بیش از ۳۰ درصد جلوترن. این تراشه‌ها همچنین در بارهای کاری بهره‌وری هم به عملکرد کامل مدل‌های استاندارد می‌رسن، چیزی که X3Dهای قدیمی‌تر توش ضعیف بودن. البته این تراشه‌ها قیمت اضافه‌ای دارن، اما با سریع‌ترین عملکرد گیمینگ ممکن، این هزینه رو توجیه می‌کنن.

تراشه‌های X3D قدیمی‌تر از نسل اول 3D V-Cache استفاده می‌کنن که کش رو روی تراشه پردازشی قرار می‌ده، نه زیرش (که روش جدید Zen 5 است). این طراحی فضای حرارتی و در نتیجه سرعت کلاک رو محدود می‌کنه، پس اگه از یکی از این تراشه‌های X3D جدیدتر استفاده نکنید، افت عملکرد بهره‌وری رو تجربه خواهید کرد.

بالا بردن رزولوشن به ۱۴۴۰پی یا بیشتر معمولاً باعث می‌شه گلوگاه عملکرد به سمت کارت گرافیک منتقل بشه، پس از قدرت پردازنده کمتر بهره خواهید برد؛ با این حال، اگه قصد ارتقای کارت گرافیک با نسل جدیدتر رو دارید و بقیه سیستم رو ثابت نگه می‌دارید، عملکرد گیمینگ اضافه پردازنده می‌تونه در آینده به کار بیاد.

از نظر گرافیک یکپارچه، هیچ رقیبی جلوی AMD نمی‌رسه. تراشه‌های APU فعلی این شرکت مثل 8700G و 8600G بهترین عملکرد رو دارن، و مدل‌های موبایل قدرتمندتری هم مثل Ryzen AI Max 395 دیدیم، هرچند این معماری هنوز به رومیزی نرسیده.

برنده این بخش: AMD. مدل‌های استاندارد سری Ryzen 9000 عملکرد خوبی در گیمینگ دارن و از نسل فعلی اینتل جلوترن، اما از نسل قبلی اینتل عقب‌ترن. با این حال، مدل‌های X3D سری Ryzen 9000 با اختلاف زیادی پیشتاز عملکرد گیمینگن، و این باعث می‌شه AMD به‌راحتی برنده این بخش بشه.

عملکرد بهره‌وری و تولید محتوا

در نبرد عملکرد غیرگیمینگ، تراشه‌های Arrow Lake اینتل پیشرفت خوبی نسبت به بهترین مدل‌های AMD داشتن، اما هنوز به‌اندازه‌ای که این بخش رو به یک تصمیم قطعی خرید تبدیل کنن، از مدل‌های چندهسته‌ای AMD جلو نمی‌زنن. AMD در عملکرد کلی چندهسته‌ای با Ryzen 9 9950X3D و Ryzen 9 9950X با فاصله کمی جلوتره، اما اینتل همچنان در برنامه‌های تک‌هسته‌ای دست بالا رو داره. تراشه‌های تازه Arrow Lake Refresh تصویر کلی عملکرد رو زیاد عوض نمی‌کنن، اما با قیمتی کمتر از رقیب Zen 5 خودشون عرضه می‌شن.

Arrow Lake ادامه استفاده اینتل از ترکیب دو نوع هسته برای کامپیوترهای رومیزی معمولیه. هسته‌های قدرتمند (P-core) برای کارهای حساس به تاخیر بهترن و همین باعث می‌شه اینتل در برنامه‌های تک‌هسته‌ای بی‌رقیب باشه. هسته‌های بهره‌وری (E-core) هم قدرت اضافه‌ای برای کارهای پس‌زمینه و چندنخی به سیستم می‌دن که برای برنامه‌های تولید محتوا و بهره‌وری سنگین سود زیادی داره.

در مقابل، AMD همچنان معماری اثبات‌شده تنها-P-core خودش رو حفظ کرده، که از دستورالعمل AVX-512 هم پشتیبانی می‌کنه؛ نکته مهمی برای کسایی که از برنامه‌های بهره‌وری قدرتمند با این دستورالعمل استفاده می‌کنن. Zen 5 یک مسیر داده ۵۱۲بیتی برای دستورالعمل‌های AVX معرفی کرده (Zen 4 از دو مسیر ۲۵۶بیتی استفاده می‌کرد)، که برتری عملکرد بزرگی در برنامه‌های مبتنی بر AVX-512 ایجاد می‌کنه، حتی در مقایسه با Zen 4. پردازنده‌های جدید اینتل از AVX-512 پشتیبانی نمی‌کنن.

عملکرد خوب تک‌هسته‌ای یعنی عملکرد سریع‌تر در انواع بارهای کاری، مخصوصاً برنامه‌های روزمره‌ای که به پاسخگویی سریع پردازنده وابسته‌ن. Core 7 270K Plus بدون رقیب، رتبه اول عملکرد تک‌هسته‌ای رو در کل مجموعه بنچمارک‌ها گرفته، اون هم با قیمتی میان‌رده. از نظر چندهسته‌ای هم اینتل تونسته با نصف قیمت Ryzen 9 9950X، عملکرد مشابهی ارائه بده.

برنده این بخش: اینتل. با اینکه AMD با گرون‌ترین محصولاتش عملکرد بهره‌وری قابل‌قبولی ارائه می‌ده، مدل‌های Core Ultra 7 270K Plus و Core Ultra 5 250K Plus خیلی فراتر از قیمتشون عمل می‌کنن و عملکردی در سطح پرچمدار با قیمت رده اقتصادی ارائه می‌دن.

مشخصات و امکانات

پردازنده‌های مدرن اینتل و AMD معماری‌های خیلی متفاوتی دارن، پس مقایسه مستقیم مشخصات در بیشتر موارد کار اشتباهیه. AMD رویکرد سنتی با معماری هسته یکنواخت و پشتیبانی از چندنخی همزمان (SMT) داره. اینتل از زمان Alder Lake به معماری ناهمگون روی آورده و از Arrow Lake به بعد، Hyper-Threading رو کاملاً کنار گذاشته.

همین تفاوت معماری باعث می‌شه فقط با نگاه به مشخصات، نتیجه‌گیری‌های اشتباهی بگیرید. مثلاً پرچمدار اینتل، Core Ultra 9 285K، فقط ۲۴ نخ داره در مقابل ۳۲ نخ Ryzen 9 9950X؛ با این حال، همون‌طور که توی بخش عملکرد دیدیم، این دو تراشه در بارهای چندهسته‌ای عملکرد رقابتی مشابهی دارن.

پردازنده	قیمت	معماری	هسته/نخ	حداکثر کلاک P-core	حداکثر کلاک E-core	کش	TDP	حافظه
Ryzen 9 9950X3D	۶۹۹ دلار	Zen 5 X3D	۱۶/۳۲	۵.۷ گیگاهرتز	—	۱۴۴ مگابایت	۱۷۰/۲۳۰ وات	DDR5-5600
Ryzen 9 9950X	۵۹۹ دلار	Zen 5	۱۶/۳۲	۵.۷ گیگاهرتز	—	۸۰ مگابایت	۱۷۰/۲۳۰ وات	DDR5-5600
Core Ultra 9 285K	۵۷۹ دلار	Arrow Lake	۲۴/۲۴ (۸+۱۶)	۵.۷ گیگاهرتز	۴.۶ گیگاهرتز	۷۶ مگابایت	۱۲۵/۲۵۰ وات	DDR5-6400
Ryzen 7 9800X3D	۴۸۰ دلار	Zen 5 X3D	۸/۱۶	۵.۲ گیگاهرتز	—	۱۰۴ مگابایت	۱۲۰/۱۶۲ وات	DDR5-5600
Ryzen 7 9700X	۲۹۸ دلار	Zen 5	۸/۱۶	۵.۵ گیگاهرتز	—	۴۰ مگابایت	۶۵/۱۰۵ وات	DDR5-5600
Core Ultra 7 265K	۳۲۹ دلار	Arrow Lake	۲۰/۲۰ (۸+۱۲)	۵.۵ گیگاهرتز	۴.۶ گیگاهرتز	۶۶ مگابایت	۱۲۵/۲۵۰ وات	DDR5-6400
Ryzen 5 9600X	۲۱۰ دلار	Zen 5	۶/۱۲	۵.۴ گیگاهرتز	—	۳۸ مگابایت	۶۵/۸۸ وات	DDR5-5600
Core Ultra 5 245K	۲۴۵ دلار	Arrow Lake	۱۴/۱۴ (۶+۸)	۵.۲ گیگاهرتز	۴.۶ گیگاهرتز	۵۰ مگابایت	۱۲۵/۲۵۰ وات	DDR5-6400

هسته و کلاک دیگه به‌اندازه قبل اهمیت ندارن، مخصوصاً وقتی Ryzen 9 رو با Core Ultra 9 یا Ryzen 5 رو با Core Ultra 5 مقایسه می‌کنید. به‌جاش، تمرکز اصلی به سمت حافظه کش و فناوری 3D V-Cache رفته؛ ویژگی اصلی‌ای که AMD چند سالیه روش تمرکز کرده و باعث برتری چشمگیرش در بازی‌هایی شده که اینتل هنوز پاسخی براشون نداره.

از نظر مقایسه مستقیم، اینتل و AMD (بدون احتساب مدل‌های X3D) مقدار کش مشابهی ارائه می‌دن، هرچند اینتل کش رو بین L2 و L3 متعادل‌تر توزیع می‌کنه، در حالی‌که AMD بیشترین سهم کش رو در آخرین سطح متمرکز کرده.

برنده این بخش: AMD. اینتل در چند نسل اخیر ویژگی‌های مختلفی معرفی کرده، از Thread Director تا Intel APO و ویژگی جدید iBOT، اما این ویژگی‌ها بیشتر برای جبران محدودیت‌های طراحی معماری خودش بودن. در همین حال، AMD با 3D V-Cache یک پیروزی بزرگ در گیمینگ به دست آورده که با نسل دوم این فناوری حتی بهتر هم شده. با اضافه شدن پشتیبانی از AVX-512 و مسیر داده واقعی ۵۱۲بیتی در Zen 5، تیم قرمز به‌راحتی این دسته رو می‌بره.

مصرف انرژی و حرارت

در مقایسه مصرف انرژی و حرارت، فرآیند تولید ۴ نانومتری TSMC که AMD ازش استفاده می‌کنه، تفاوت بزرگی ایجاد می‌کنه. مصرف انرژی نتیجه مستقیم انتخاب‌های طراحی مثل فناوری لیتوگرافی و معماریه. اما مصرف انرژی بالاتر معمولاً به معنی تولید حرارت بیشتره، پس برای خنک‌سازی تراشه‌های پرمصرف‌تر به خنک‌کننده‌های قوی‌تری نیاز دارید.

در کل، اینتل مصرف انرژیش رو از یک سطح ضرب‌المثلی به یک سطح قابل‌قبول رسونده، اما همچنان از Ryzen بیشتر برق مصرف می‌کنه. با این حال، در مجموع، تراشه‌های ۴ نانومتری AMD یا مصرف انرژی کمتری دارن یا بهره‌وری بهتری به‌ازای هر وات ارائه می‌دن. Arrow Lake اینتل رو به سطح AMD نزدیک‌تر کرده، هم از نظر حداکثر مصرف انرژی و هم بهره‌وری در کارهای بهره‌وری؛ اما حتی همینطور، جدیدترین تراشه‌های اینتل کمی از AMD در مصرف کلی جلوتر، و کمی هم در بهره‌وری عقب‌تر می‌مونن.

برنده این بخش: AMD. در قضاوت عملکرد به‌ازای هر وات، اهمیت داشتن متراکم‌ترین فرآیند تولید کنار یک معماری کارآمد رو نمی‌شه دست‌کم گرفت، و ترکیب ۴ نانومتری TSMC با Zen 5 همون ترکیب برنده‌ست. پردازنده‌های جدید ری‌زن حتی در برابر Arrow Lake هم انرژی کمتری به‌ازای عملکرد مصرف می‌کنن.

اورکلاک

در مقایسه اورکلاک پردازنده‌های اینتل و AMD، بحثی وجود نداره: اینتل بیشترین فضای اورکلاک رو ارائه می‌ده، یعنی می‌تونید با تراشه‌های اینتل نسبت به Ryzen، عملکرد بیشتری بالاتر از سرعت پایه به دست بیارید.

الگوریتم‌های بوست پویا و برنامه‌های چندنخی‌تر، بخشی از مزایای قبلی اورکلاک رو (حداقل برای سرعت کلاک هسته) کمرنگ کردن. با پردازنده‌های فعلی AMD و تا Raptor Lake Refresh اینتل، معمولاً یک اورکلاک ملایم روی همه هسته‌ها سودی نداره و حتی ممکنه در برنامه‌های سبک‌نخی عملکرد رو کم هم بکنه.

اما با Arrow Lake این وضعیت تغییر کرده. این نسل با فضای حرارتی به‌مراتب بیشتری نسبت به نسل‌های قبلی اینتل عرضه شده، که فاصله بین بوست تک‌هسته‌ای و سرعت همه‌هسته‌ای رو کمتر کرده. اینتل الان کنترل دقیق‌تری روی سرعت کلاک هم می‌ده، با گام‌هایی تا ۱۶ مگاهرتز. Arrow Lake همچنین با حافظه‌های DDR5 سریع، مقیاس‌پذیری خوبی داره.

AMD رویکرد متفاوتی داره. به‌جای کنترل دقیق‌تر اورکلاک، روی Precision Boost Overdrive (PBO) به‌عنوان یک راه‌حل اورکلاک تک‌کلیکی سرمایه‌گذاری کرده. علاوه بر این، AMD ابزارهای Curve Optimizer و Shaper رو هم ارائه می‌ده که به‌راحتی امکان آندرولت با آفست ولتاژ در کل بازه فرکانسی رو می‌ده.

اینتل در اورکلاک برتری داره، اما با یک نکته: برای اورکلاک یک تراشه اینتل، باید یک پردازنده سری K (بدون قفل) به‌همراه یک مادربرد سری Z تهیه کنید. مادربردهای سری H و B فقط اورکلاک حافظه رو پشتیبانی می‌کنن. در مقابل، AMD روی تمام پردازنده‌های مدرنش (به‌جز Ryzen 7 5800X3D و مدل‌های دیگه Zen 3 با 3D V-Cache) اورکلاک رو پشتیبانی می‌کنه، و حتی روی چیپست‌های سری B و X هم این قابلیت رو داره؛ یعنی هزینه کمتری براتون داره.

برنده این بخش: اینتل. با اینکه اورکلاک دیگه به‌اندازه قبل اهمیت نداره، تیم آبی در این بخش برتری داره. کنترل دقیق‌تری روی اورکلاک هسته دارید، به‌همراه امکانات اضافه اورکلاک فابریک و حافظه که می‌تونه روی Arrow Lake عملکرد بیشتری بگیره. AMD تلاش کرده اورکلاک رو در دسترس‌تر کنه، اما همین باعث شده فضای کمتری برای علاقه‌مندان حرفه‌ای باقی بمونه.

درایور، نرم‌افزار و فرم‌ور

در چند سال اخیر، هم AMD و هم اینتل با مشکلات جدی فرم‌ور مواجه شدن که باعث خرابی پردازنده‌ها و در بدترین حالت‌ها، سوختن فیزیکی خودشون شده. در نسل‌های اخیر، به‌خاطر مشکلات نرم‌افزاری، افت عملکرد هم دیدیم، هرچند هر دو برند سری آپدیت‌های میکروکد و درایور برای رفع این مشکلات منتشر کردن.

از نظر درایور، اینتل و AMD هردو پایدارن. مشکلات فرم‌ور، اما داستان دیگه‌ایه. اینتل سال‌ها درگیر یک مشکل ناپایداری روی تراشه‌های Raptor Lake و Raptor Lake Refresh بود، مخصوصاً Core i9-13900K و Core i9-14900K. اینتل با یک آپدیت میکروکد در اواخر ۲۰۲۴ بیشتر این مشکلات رو حل کرد، اما تا اواخر سال ۲۰۲۵ همچنان روش کار می‌کرد.

در طرف AMD هم، پردازنده‌های رده‌بالای ری‌زن دوبار (به دلایل مختلف) داخل سوکت سوختن و هم تراشه هم مادربرد رو خراب کردن. اولین بار، Ryzen 7 7800X3D با ولتاژ بالا کار می‌کرد که با یک آپدیت AGESA حل شد. دومین بار و گسترده‌تر، با عرضه Ryzen 7 9800X3D رخ داد؛ اکثر گزارش‌ها مربوط به ترکیب این پردازنده با مادربردهای ASRock بود که ASRock ادعا کرده با آپدیت بایوس حلش کرده.

برنده این بخش: مساوی. با توجه به دو بحران بزرگی که هر دو برند در چند سال اخیر باهاش روبه‌رو شدن، اعلام یک برنده قطعی سخته. با اینکه مهمه این مشکلات و واکنش هر دو برند رو برجسته کنیم، این‌ها مشکلات فراگیری نبودن و هیچ‌کدوم منجر به فراخوان رسمی محصول نشدن.

پشتیبانی چیپست و سوکت

یکی از جنبه‌های مهم انتخاب بین اینتل و AMD، طول عمر چیپست و سوکت مادربرده. AMD با سوکت AM4 استاندارد جدیدی برای پشتیبانی طولانی‌مدت سوکت تعیین کرد، و به نظر می‌رسه همین روند رو با AM5 ادامه می‌ده. اینتل هم واکنش نشون داد و پردازنده‌های نسل ۱۲، ۱۳ و ۱۴ رو روی همون سوکت LGA1700 پشتیبانی کرد؛ اما با عرضه Arrow Lake به سوکت LGA1851 مهاجرت کرد، و با پردازنده‌های Nova Lake در اواخر ۲۰۲۶ به سوکت LGA1954 می‌ره.

تعهد فعلی AMD اینه که سوکت AM5 رو تا ۲۰۲۷ پشتیبانی کنه، هرچند این بازه ممکنه طولانی‌تر هم بشه؛ با روند فعلی عرضه محصولات AMD، احتمالاً حداقل سه نسل، شاید هم چهار نسل روی همین سوکت AM5 خواهیم دید. سابقه سوکت AM4 که در سال ۲۰۱۶ معرفی شد و تا سال ۲۰۲۵ همچنان تراشه‌های جدید (هرچند بازطراحی‌شده) براش عرضه می‌شد، نشون‌دهنده احتمال تمدید مجدد اینه.

اینتل مجموعه‌ای گیج‌کننده‌تر از چیپست و پشتیبانی داره؛ همین به‌تنهایی دلیل خوبیه برای پیروزی AMD در این بخش. اینتل بعد از سه نسل روی همون سوکت، با عرضه Arrow Lake به سوکت جدید رفت. این سوکت (LGA1851) فقط تراشه‌های Arrow Lake Refresh رو دیده و انتظار نمی‌ره نسل دیگه‌ای رو ببینه. اینتل همچنین کاربرها رو مجبور می‌کنه برای پشتیبانی اورکلاک پردازنده، حتماً چیپست پرچمدار سری Z رو بخرن؛ خط قرمزی که همچنان حفظش کرده، در حالی‌که AMD اورکلاک پردازنده و حافظه رو هم روی چیپست‌های سری B و هم X پشتیبانی می‌کنه.

برنده این بخش: AMD. سوکت AM4 استاندارد جدیدی برای جایگزینی راحت پردازنده تعیین کرد که AMD با AM5 ادامه‌اش داده. اینتل تلاش کرده چند نسل رو روی یک سوکت پشتیبانی کنه، اما هنوز نتونسته مثل AMD تعهد چندساله نشون بده. علاوه بر این، اینتل همچنان با محدود کردن اورکلاک پردازنده به چیپست‌های سری Z، هزینه اضافه‌ای برای این ویژگی می‌گیره.

امنیت

چند سال اخیر، محققان امنیتی به‌طور مداوم موتور اجرای گمانه‌زنی (speculative execution) رو بررسی کردن؛ ویژگی کلیدی‌ای که پشت افزایش عملکرد همه تراشه‌های مدرن قرار داره. این تحقیقات باعث کشف مداوم آسیب‌پذیری‌های جدیدی شده که امنیت سیستم و داده‌های شخصی رو تهدید می‌کنن. متاسفانه این نوع آسیب‌پذیری‌ها به‌شدت خطرناکن، چون قابل‌شناسایی نیستن: این حملات با استفاده از پردازنده دقیقاً همون‌طور که طراحی شده، داده رو می‌دزدن، پس هیچ آنتی‌ویروسی نمی‌تونه شناساییشون کنه.

اینتل همچنان تعداد بیشتری آسیب‌پذیری شناخته‌شده داره، اما در سال‌های بعد از Spectre مشخص شده که هم AMD و هم اینتل در برابر این خانواده از حملات آسیب‌پذیرن. در زمان نگارش این مقاله، اینتل اخیراً بیش از ۳۰ باگ امنیتی رو رفع کرده، و AMD هم یک آسیب‌پذیری بحرانی در مولد عدد تصادفی تراشه‌های Zen 5 رو تایید کرده که قراره با یک آپدیت AGESA برطرفش کنه.

برنده این بخش: مساوی. شبیه بخش فرم‌ور، اینجا هم سخته کسی رو برنده اعلام کنیم. اینتل ادعا می‌کنه فعالانه‌تر از AMD آسیب‌پذیری‌ها رو شناسایی و رفع می‌کنه، اما هر دو برند به‌طور مداوم دنبال تهدیدهای درحال‌تغییرن و از طریق درایور و فرم‌ور پاسخ می‌دن. هردو همچنین یک برنامه پاداش کشف باگ دارن تا محققان امنیتی رو به پیدا کردن و گزارش آسیب‌پذیری‌ها تشویق کنن.

سوالات متداول

آیا AMD یا اینتل برای گیمینگ بهتره؟ همون‌طور که توی بخش عملکرد گیمینگ گفتیم، پردازنده‌های X3D سری Ryzen 9000، به‌خصوص Ryzen 7 9800X3D، Ryzen 9 9900X3D و Ryzen 9 9950X3D، فعلاً سریع‌ترین تراشه‌های گیمینگ بازارن.

آخرین پردازنده اینتل کدومه؟ جدیدترین پردازنده‌های رومیزی اینتل، سری Core Ultra 200 هستن. تراشه‌های تازه‌تر Arrow Lake Refresh هم با نام سری Core Ultra 200S Plus شناخته می‌شن.

آخرین پردازنده AMD کدومه؟ جدیدترین پردازنده‌های رومیزی AMD، سری Ryzen 9000 هستن.

این مطلب با نگاهی به گزارش سایت Tom’s Hardware نوشته شده است.