رقابت اوبونتو و توکسیدو برای لینوکس در لپ‌تاپ‌های اسنپ‌دراگون ایکس الیت

رقابت اوبونتو و توکسیدو برای لینوکس در لپ‌تاپ‌های اسنپ‌دراگون ایکس الیت

به گزارش اپست به نقل از pcworld ، در تابستان سال گذشته، شاهد عرضه چندین لپ‌تاپ مجهز به پردازنده‌های جدید اسنپ‌دراگون ایکس الیت (Snapdragon X Elite) مبتنی بر معماری آرم (Arm) از کوالکام بودیم.

مطالب مشابه: انواع لینوکس

بسیاری از کاربران تحت تأثیر آن‌ها قرار گرفتند، زیرا لپ‌تاپ‌های اسنپ‌دراگون نه تنها سریع هستند، بلکه از نظر مصرف انرژی نیز بهینه بوده و عمر باتری بسیار طولانی‌تری ارائه می‌دهند و تقریباً به هیچ فنی نیاز ندارند. به علاوه، با واحد پردازش عصبی (NPU) یکپارچه، این لپ‌تاپ‌ها قابلیت‌های هوش مصنوعی محلی با پتانسیل پردازشی فراوان در آینده را نیز دارند.

اما برای برخی، یک مشکل بزرگ با این لپ‌تاپ‌های اسنپ‌دراگون وجود داشت: آن‌ها فقط می‌توانستند ویندوز ۱۱ را اجرا کنند. هیچ توزیع لینوکسی به دلیل مشکلات فنی متعدد، قادر به پشتیبانی خوب از آن‌ها نبود و این با وجود نسخه‌های Arm لینوکس بود. کوالکام حتی در ابتدا قصد خود را برای پشتیبانی فعال از لینوکس با آن‌ها اعلام کرده بود.

با این حال، یکی از اولین ارائه‌دهندگان لینوکس که از همان ابتدا ظهور کرد، شرکت Augsburg-based Tuxedo بود.

در ژوئن 2024، تولیدکننده در نمایشگاه کامپیوتکس تایوان یک نمونه اولیه با پردازنده اسنپدراگون ایکس الیت (Snapdragon X Elite) را به نمایش گذاشت. توکسیدو (Tuxedo) از پیاده‌سازی لینوکس خود به عنوان سیستم‌عامل خبر داد. با این حال، در ژوئیه 2024، سخنگوی این شرکت اعتراف کرد که سخت‌افزار آماده است، اما “هنوز کارهای زیادی” در بخش نرم‌افزاری باقی مانده است. پس از آن، این پروژه در سکوت فرو رفت.

موفقیتی بزرگ برای اسنپدراگون در کنونیکال

اوبونتو (Ubuntu) گام بزرگی به جلو برداشته است. کنونیکال (Canonical) موفقیت خود را در پایان مارس 2025 اعلام کرد.

پس از آزمایش‌های اولیه با معماری ARM64 که در سال 2023 آغاز شد و یک تصویر مفهومی برای توسعه‌دهندگان که سال گذشته منتشر شد، اولین توزیع استاندارد که از لپ‌تاپ‌های مجهز به اسنپدراگون ایکس الیت “به صورت پیش‌فرض” پشتیبانی می‌کند، در آوریل با اوبونتو 25.04 (Plucky Puffin) منتشر شد.

این شرکت راه درازی را پیموده است؛ از پشتیبانی اولیه ARM64 برای یک دستگاه خاص (لنوو تینک‌پد X13s)، تا تصویر مفهومی بعدی با پشتیبانی از لپ‌تاپ‌های بیشتر، و تا نسخه فعلی.

اولین موفقیت با انتشار تصویر مفهومی برای لپ‌تاپ‌های اسنپدراگون ایکس الیت (Snapdragon X Elite) حاصل شد. این تصویر بر پایه اوبونتو 24.10 (Ubuntu 24.10) است و به گفته کنونیکال، در حال حاضر بر روی تعداد زیادی از لپ‌تاپ‌های اسنپدراگون ایکس الیت اجرا می‌شود. این شرکت مدل‌هایی از جمله Acer Swift 14 AI، Asus Vivobook S 15، Dell XPS 13 9345، HP OmniBook X 14، Lenovo Thinkpad T14s Gen6، Lenovo Yoga Slim 7x و همچنین Microsoft Surface Laptop 7 را نام برده است.

با این حال، تصویر مفهومی در ابتدا تنها برای توسعه‌دهندگان و کاربران جسوری که مشتاق امتحان کردن لینوکس بر روی کامپیوترهای اسنپدراگون ایکس الیت خود بودند، در نظر گرفته شده بود. این نسخه هنوز برای استفاده در محیط‌های کاری و عملیاتی مناسب نبود.

به گفته کنونیکال، پشتیبانی از اکوسیستم ARM64 یک چالش بزرگتر از پردازنده‌های سنتی x86 است که در کامپیوترهای شخصی استفاده می‌شوند. یکی از دلایل این امر، استانداردسازی کمتر در ARM64 است. بر اساس گفته‌های کنونیکال، دستگاه‌های مختلف از سطوح متفاوتی از پشتیبانی سیستم‌عامل UEFI یا درایورهای مخصوص دستگاه و ویژگی‌های سفارشی مدیریت توان استفاده می‌کنند. بنابراین، تیم توسعه اوبونتو مجبور شده است که تلاش زیادی برای رفع این مشکلات و حل مسائل موجود صرف کند.

در آینده، کنونیکال قصد دارد از نسخه‌های ARM64 به همان روشی که از نسخه‌های x86 پشتیبانی می‌کند، حمایت کند. هر دو نسخه باید نرم‌افزارها و عملکردهای یکسانی داشته باشند، اما به همان اندازه در معماری‌های مربوطه خود به خوبی اجرا شوند. کنونیکال همچنین قصد دارد به‌روزرسانی‌های رسمی و وصله‌های امنیتی را به طور همزمان منتشر کند.

Tuxedo هنوز از بین نرفته است

در بهار، کار روی Tuxedo همچنان ادامه داشت. اوایل ماه مارس، یک توسعه‌دهنده وضعیت فعلی مدل Elite 14 Gen1 را در لیست پستی هسته لینوکس LKML گزارش کرد.

برخی از بخش‌ها مانند تاچ‌پد، صفحه‌کلید، پورت نمایشگر داخلی (embedded display port)، NVMe و پورت USB Type-C اکنون کار می‌کنند. با این حال، بخش‌های دیگری مانند کارت گرافیک، پورت USB Type-A، حالت صرفه‌جویی در انرژی، صدا، دوربین و حسگر اثر انگشت هنوز فعال نشده‌اند.

مدت کوتاهی پس از آن، شرکت در یک پست وبلاگی اضافه کرد که توسعه در چند ماه گذشته “تا حدی کند” بوده است. از یک سو، توسعه‌دهندگان در جاهای دیگری مورد نیاز بودند. از سوی دیگر، این امر به دلیل عدم پیشرفت زیاد در کارهای مقدماتی که به آن‌ها وابسته بودند، نیز بوده است.

با این حال، Tuxedo اکنون اعلام کرده است که اولین نسخه از درخت دستگاه (device tree) را آماده کرده است. این ساختار درختی توسط هسته در معماری‌های ARM64 برای مدیریت و دسترسی به سخت‌افزار مورد نیاز است. همچنین به CPU می‌گوید که کدام دستگاه‌ها به کدام پورت‌ها متصل هستند و چگونه باید کنترل شوند.

به گفته Tuxedo، تمرکز اصلی در حال حاضر بر ادغام اجزای سخت‌افزاری بیشتر در درخت دستگاه است. آزمایش درایورها نیز هنوز در حال برنامه‌ریزی است. متأسفانه، عدم تحقق همکاری مورد نظر با کوالکام – سازنده پردازنده‌های Snapdragon X Elite – کارها را دشوارتر کرده است.

در عوض، این شرکت اکنون با Linaro، متخصص لینوکس روی آرم، همکاری می‌کند. با این حال، هنوز نمی‌توان گفت که اولین لپ‌تاپ Snapdragon X Elite با Tuxedo OS چه زمانی آماده ورود به بازار خواهد بود.

با این حال، Tuxedo اکنون اعلام کرده است که اولین نسخه از درخت دستگاه (device tree) را آماده کرده است. این ساختار درختی توسط هسته در معماری‌های ARM64 برای مدیریت و دسترسی به سخت‌افزار مورد نیاز است. همچنین به CPU می‌گوید که کدام دستگاه‌ها به کدام پورت‌ها متصل هستند و چگونه باید کنترل شوند.

به گفته Tuxedo، تمرکز اصلی در حال حاضر بر ادغام اجزای سخت‌افزاری بیشتر در درخت دستگاه است. آزمایش درایورها نیز هنوز در حال برنامه‌ریزی است. متأسفانه، عدم تحقق همکاری مورد نظر با کوالکام – سازنده پردازنده‌های Snapdragon X Elite – کارها را دشوارتر کرده است.

در عوض، این شرکت اکنون با Linaro، متخصص لینوکس روی آرم، همکاری می‌کند. با این حال، هنوز نمی‌توان گفت که اولین لپ‌تاپ Snapdragon X Elite با Tuxedo OS چه زمانی آماده ورود به بازار خواهد بود.